Jadłowstręt psychiczny

Niemalże każdy boi się przybrać nadmiernie na wadze. Ale u niektórych ludzi ta obawa staje się obsesją, powodując schorzenie zwane jadłowstrętem psychicznym (anoreksją). Jadłowstręt psychiczny to zaburzenie odżywiania powodujące znaczną utratę wagi. Obsesyjny niepokój skupia się na wadze ciała i spożywanych pokarmach.

Osoby cierpiące na jadłowstręt psychiczny mogą nadmiernie ćwiczyć. Mogą jeść dietę o wyjątkowo niskiej liczbie kalorii. Osoby z tym schorzeniem mają nadmierny lęk przed przybraniem na wadze. Zwykle czują się lepiej, kiedy tracą na wadze. Według National Alliance on Mental Illness, jadłowstręt psychiczny najczęściej rozpoznaje się u nastolatek, ale zdarzało się, że diagnozowano ją u dzieci w wieku zaledwie siedmiu lat i u dorosłych nawet w wieku 80 lat. (NAMI)

Dokładna przyczyna anoreksji pozostaje nieznana. Osoby, u których rozwija się anoreksja, mogą mieć niekorzystne zdanie na temat własnego ciała. Mogą dążyć do perfekcji. Mogą szukać sposobu zapanowania nad własnym życiem. Uważa się, że odgrywają rolę inne czynniki:

Biologiczne

Na rozwój anoreksji mogą mięć wpływ genetyka i hormony. Pewne dowody wskazują na związek pomiędzy anoreksją i serotoniną, substancją wytwarzaną w mózgu.

Środowisko

Presja szczupłej sylwetki ze strony środowiska również wpływać na rozwój jadłowstrętu psychicznego. Zdjęcia w czasopismach i obrazy w telewizji mają wielki wpływ na młode dziewczęta i wywołują pragnienie bycia szczupłą.

Czynniki psychologiczne

Osoby ze schorzeniem obsesyjno-kompulsyjnym (OCD) mogą mieć większe skłonności do utrzymywania ścisłej diety i reżimu ćwiczeń, często stosowanych przez osoby dotknięte anoreksją. Osoby z OCD dążą do perfekcji i mogą mieć wrażenie, że nigdy jej nie osiągną.

Osoby dotknięte anoreksją tracą na wadze i utrzymują skrajnie niską wagę na wiele sposobów. Jedni znacznie ograniczają ilość spożywanych kalorii, inni stosują nadmierne ćwiczenia fizyczne. Niektórzy stosują metodę przejadania się i usuwania pokarmu z organizmu, podobnie jak w przypadku bulimii. Inni stosują środki przeczyszczające, wymiotują lub stosują środki moczopędne w celu eliminacji spożytych pokarmów. Osoby dotknięte anoreksją mają zwykle następujące objawy:

• odmowa utrzymania wagi w normie
• zmęczenie
• bezsenność
• żółtawa plamista skóra pokryta miękkimi, delikatnymi włoskami
• cienkie lub wypadające włosy
• zaparcia
• więcej niż trzy cykle bez miesiączki
• sucha skóra
• niskie ciśnienie krwi

Można również zauważyć takie zachowania, jak:

• nadmierne ćwiczenie fizyczne
• przekładanie jedzenia po talerzu zamiast spożywania go, albo rozkrajanie jedzenia na maleńkie kawałki
• drażliwość
• unikanie życia towarzyskiego
• nastrój depresyjny
• zaprzeczanie, że są głodne
• stosowanie środków moczopędnych, przeczyszczających lub odchudzających

Lekarz musi wykluczyć inne możliwe przyczyny utraty wagi, takie jak chorobę jelita ślepego lub nieswoiste zapalenia jelit.

Zostaną przeprowadzone oględziny lekarskie w celu zbadania ciśnienia krwi i częstości rytmu serca. Może być przeprowadzone badanie krwi dla ustalenia poziomu elektrolitów oraz czynności wątroby i nerek. Może być również przeprowadzone badanie psychologiczne na temat nawyków i odczuć związanych z jedzeniem. Ponadto lekarz może skontrolować gęstość kości i przyjrzeć się zaburzeniom rytmu serca.

Jedną z największych trudności w leczeniu anoreksji jest zdanie sobie sprawy przez chorą, że potrzebuje się pomocy. Wiele osób dotkniętych anoreksją uważa, że nie ma żadnego problemu. Może to utrudnić leczenie.

Głównym celem leczenia jest przywrócenie normalnej wagi ciała i wykształcenie normalnych nawyków żywieniowych. Dietetyk może pomóc nauczyć, jak jeść prawidłowo. Lekarz może zalecić, aby w terapii uczestniczyła cała rodzina. Dla większości osób anoreksja to zmaganie na resztę życia.

Terapia

Chory i rodzina muszą włożyć duży wysiłek w przezwyciężenie jadłowstrętu psychicznego. Terapia grupowa, rodzinna i indywidualna są często istotnymi elementami leczenia.

Terapia indywidualna

W leczeniu anoreksji stosowana jest często postać terapii znana jako terapia behawioralno-poznawcza (CBT). Celem CBT jest zmiana niezdrowych myśli i zachowań. Jej celem jest nauczenie, jak radzić sobie z silnymi uczuciami i zwiększać poczucie własnej wartości.

Terapia rodzinna

Terapia rodzinna włącza członków rodziny w pomoc w utrzymaniu zdrowych nawyków w zakresie jedzenia i stylu życia. Terapia rodzinna sprzyja również rozwiązywaniu konfliktów w rodzinie. Może zapewnić wsparcie członkom rodziny cierpiącym na anoreksję.

Terapia grupowa

Podczas terapii grupowej osoby cierpiące na anoreksję mają okazję nawiązać kontakt z innymi dotkniętymi tym samym schorzeniem. Czasami jednak przekształca się to w konkurs, kto będzie najszczuplejszy. Aby tego uniknąć, ważne jest, aby brać udział w terapii grupowej prowadzonej przez osobę wykwalifikowaną medycznie.

Leki

Obecnie nie ma skutecznego leku na anoreksję, jednak niekiedy przepisywane są leki przeciwdepresyjne, aby zmniejszyć niepokój i depresję, które często towarzyszą anoreksji. Leki te poprawią samopoczucie pacjenta. Leki przeciw depresji nie zmniejszają jednak pragnienia utraty wagi.

Hospitalizacja

W zależności od stopnia utraty wagi lekarz zatrzymuje czasem pacjenta w szpitalu na kilka dni, aby leczyć skutki jadłowstrętu psychicznego. Czasami konieczne jest zastosowanie sondy pokarmowej i płynów dożylnych, jeżeli waga jest bardzo niska, albo jeśli doszło do odwodnienia. W wypadku dalszej odmowy jedzenia lub problemów psychiatrycznych lekarz może zlecić przyjęcie do szpitala na intensywne leczenie.

Wiele osób wychodzi z anoreksji. Ale niewielki procent nie jest w stanie jej pokonać U niektórych osób schorzenie prowadzi do zgonu. U innych pojawiają się dodatkowe zaburzenia przyjmowania pokarmów. U niektórych osób przezwyciężenie anoreksji wymaga leczenia i kontrolowania choroby przez całe życie. Przyłączenie się do grupy wsparcia dla anorektyków może okazać się pomocne.

Nie ma dowiedzionej metody zapobiegania jadłowstrętowi psychicznemu. Ale baczne przyglądanie się oznakom tej choroby sprzyja szybkiej diagnozie, leczeniu i powrocie do zdrowia. Jeżeli zauważysz u siebie lub kogoś bliskiego obsesję na temat wagi, nadmiernych ćwiczeń lub niezadowolenia ze swego wyglądu, warto zwrócić się o profesjonalną pomoc.